Terug naar alle artikelen

Wat is oversterfte?

Niet alle mensen die overlijden aan het coronavirus, zijn ook geregistreerd als COVID-19-doden. Die zie je dus niet terug in het sterftecijfer. Toch kun je deze sterfgevallen wel terugzien in de statistieken. Namelijk door te kijken naar de zogeheten oversterfte.

Een uitvaartondernemer aan het werk

Dit artikel geeft uitleg bij de pagina 'Sterfte' op het dashboard. Daar vindt u ook de actuele cijfers.

Het CBS houdt bij hoeveel mensen er doodgaan in Nederland. Normaal gesproken - dus zonder corona - sterven er gemiddeld 2.900 mensen per week. Afhankelijk van de tijd van het jaar is dit aantal lager of hoger. Als je weet hoeveel mensen er gemiddeld overlijden in een bepaalde maand, kun je ook het effect zien van bijvoorbeeld de griep of een hittegolf. Dan overlijden er namelijk meer mensen dan gemiddeld. Dit verschil noemen we oversterfte. Het effect van het virus is op die manier ook zichtbaar in de statistiek. Zo telde het CBS in 2020 15.000 extra sterfgevallen.

Oversterfte op het dashboard

In de grafiek ‘Totaal overledenen per week’ op het dashboard zie je een lichtblauwe lijn. Die toont het aantal overlijdens dat je kan verwachten op basis van het gemiddelde van eerdere jaren. Het cijfer kan schommelen: soms is het iets lager en soms iets hoger dan het gemiddelde. Hoe groot dat verschil normaal gesproken is, zie je in de lichtblauwe strook. De donkerblauwe lijn laat zien hoeveel mensen er dit jaar zijn overleden. In de grafiek hieronder zie je drie pieken in de donkerblauwe lijn. Daarin zie je de oversterfte van de eerste coronagolf in maart, de hittegolf van 10 tot 16 augustus, en de tweede coronagolf.

Deze grafiek toont laat de oversterfte zien sinds het begin van de coronacrisis, tot eind 2020

Ondersterfte

Het kan ook zo zijn dat er minder mensen doodgaan dan je zou verwachten op basis van het gemiddelde. Dan is er sprake van ondersterfte. Ondersterfte komt vaak voor na een periode van oversterfte. Na een piek in een grafiek, komt dus meestal een dal. Dat komt omdat mensen die toch al een zwakkere gezondheid hadden zijn overleden, in dit geval door de epidemie. Als de epidemie er niet was geweest, waren die mensen later overleden. Het is wel duidelijk dat in de corona-epidemie er in totaal – dus over de hele periode – veel meer mensen overlijden dan normaal.